Het is maandag 27 augustus 1973. Het dagblad "Het Vrije Volk" (dat bestond toen nog) opent die dag met een verhaal over een gijzeling in het Zweedse Stockholm. Het is de dag waarop in België de eerste geslaagde harttransplantatie plaatsvindt. Volgens het weerbericht wordt het die dag zonnig, met maximumtemperaturen van 27 graden. En het is de dag, nu bijna 44 jaar geleden, dat Gradus Hugen (84) koning wordt van Schutterij Onderling Genoegen.

Net als in 2015 (Bennie Nijland) en in 2016 (Geert Staring) spreken we in aanloop naar ons schuttersfeest ook dit jaar met één van de oudste levende koningen van onze schutterij. Dit keer met Gradus Hugen. In zijn huis, met de karakteristieke dobbelstenen op het tuinhek, halen we herinneringen op. Veel herinneringen, want als, om in goed Nederlands te spreken, "Mister Onderling Genoegen" zit Gradus boordevol prachtige verhalen over het toen nog pittoreske Duiven, de verschillende buurtschappen in Duiven en natuurlijk de schutterij.

Gradus: "Ik ben lid geworden in 1949, en ik ben nu 68 jaar lid van de schutterij. Ik heb er zelf niets over te zeggen, dat doet de Heer hierboven, maar ik wil graag mijn jubileum als 70 jaar lid meemaken. In 1973 was ik al vendelcommandant, en het koningsschieten was achter het huis van Sjors Hendriks, aan de Kastanjelaan, achter de kerk, waar nu een appartementencomplex staat. Ik ben de laatste koning van de vrije vogelpaal, daarna werd geschoten met een kogelvanger. Er schoten 18 schutters mee, een aantal dat je nu niet meer kunt voorstellen. Een paar kan van die kandidaten kan ik me nog herinneren, Frans Vos, Beerndje van de Knip (=Berhard Jansen) en Jan Verheij. Ik heb door het grote aantal kandidaten maar 2 keer kunnen schieten. De eerste keer mikte ik op de vogel. Het tweede schot raakte ik de touwtjes waar de vogel aan vast zat, die brandden door en daar lag de vogel. Hij ligt nog boven op zolder."

De eerste keer dat ik mee deed was ik gelijk koning. Zenuwachtig was ik niet. Op de zondagavond zaten we te praten, over de processie en over het schuttersfeest. En mijn kameraad Bertus Kampes vroeg zo: "Wie zou er morgen koning worden?" En ik zei: "Dat ben ik, morgenmiddag schiet ik koning", zo overtuigd was ik. En mijn vrouw Dora zei: "Dat lukt je nooit". En ik antwoordde: "Als ik het doe, doe ik het goed. Met volle bewustzijn heb ik de vogel naar beneden gehaald. Ik wilde het graag, het kon financieel ook, ondanks dat er toen hier vier kinderen rond liepen terwijl ik het alleen moest verdienen."

Op de vraag wat het hem het meest is bijgebleven antwoord Gradus: "Dat mijn vrouw Dora de eerste koningin was die een lange jurk ging dragen tijdens het schuttersfeest. Voor die tijd hadden de koningen allemaal korte jurken aan, maar ik vond dat je dan de koningin niet herkende op de dansvloer. En vanaf die tijd is het traditie geworden dat alle koninginnen 'in het lang gingen', tijdens officiële optredens van de schutterij. En we waren de opvolgers van Theet en Annie van Diek, dat was bijzonder omdat Annie een zus van Dora is. Wat me van dat schuttersfeest verder is bijgebleven dat je als koningspaar op handen wordt gedragen door de schutterij en dat je met veel respect en waardering wordt behandeld. Niet alleen door de schutterij, maar door de hele Duivense gemeenschap.

Gradus vervolgt: "Ik was niet echt voorbereid, we moesten op maandagmiddag nog naar Arnhem, naar een dameskledingzaak aan de Hommelseweg, om de mooie jurk voor Dora te kopen. De buren hebben de barricade gebouwd, enorm groot. En toen die op maandagochtend verwijderd was, was er het eerste optreden van de pupillenvendeliers, waar mijn kinderen Gerard en Herry aan meededen. Dat was erg mooi, en voor mij als vendelcommandant was het helemaal speciaal."

Doordat ik koning was dat jaar kreeg ik meer contact met andere schutterijen uit de regio, ook al omdat ik werd gevraagd voor het kringbestuur. Daar voelde ik in het begin niet zo veel voor. Dat waren toen allemaal agrariërs, en er werd vooral gesproken over wat de prijs van de eieren vandaag waren, of de varkens duur waren, en of de prijs van sla een beetje behoorlijk was. Toen ben ik maar opgestaan en gezegd: "Mannen, als we daar over moeten praten, ga ik naar huis, daar steek ik mijn vrije tijd niet in. Ze vroegen, waar wil jij het dan over hebben. En toen heb ik gezegd dat we als schutterijen niet zo afstandelijk naar elkaar moeten zijn, dat we meer moeten samenwerken en van elkaar moeten leren. En dat gebeurde, zo leenden wij houten geweren uit aan een schutterij in de omgeving toen zij daar om verlegen zaten. En ik heb in 1974 het draagschild met het logo van Duiven geregeld. Daar aasden toen ook de andere schutterijen en het gilde in de gemeente op."

Op de vraag wat Duuvese kermis anno 2017 voor hem betekent, antwoord Gradus: "Het is een verbroederingsfeest, waar alle geledingen van de Duivense bevolking met elkaar plezier maken. En een familiefeest. Traditioneel, met soep en slaatje, braadworst en kippenpoten, en 3 soorten pudding als toetje. En het begint natuurlijk met de prachtige schuttersmis in de kerk en de processie. Die moest eerst binnen zijn, eerder werd er geen bier gedronken. Eerst vieren wat gevierd moet worden, en pas daarna gaan we kermis vieren!"